Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Piotr Hapanowicz

Z dalekiego Wołynia do Krakowa. Droga Edmunda Różyckiego

Gen. Edmund Różycki, dowódca z czasów powstania styczniowego Gen. Edmund Różycki, dowódca z czasów powstania styczniowego
Piotr Hapanowicz

Jako 34-letni podpułkownik mógł zrobić wielką karierę w carskiej armii, ale on wybrał sprawę narodową. Wkrótce dowodził oddziałami powstańców styczniowych na Rusi

Urodził się 16 sierpnia 1827 r. w Agatówce na Wołyniu w rodzinie szlacheckiej o znakomitych patriotycznych tradycjach. Był synem generała Karola Różyckiego (1789-1870), słynnego dowódcy pułku jazdy wołyńskiej z czasów powstania listopadowego oraz Marii z Czajkowskich. Bohater naszej opowieści to także bratanek Michała Czajkowskiego (Sadyka Paszy), niezwykle barwnej postaci, znanego działacza niepodległościowego, poety, twórcy formacji kozaków sułtańskich.

Rodzina Różyckich boleśnie odczuła upadek powstania listopadowego. Karol Różycki, zaocznie skazany na wygnanie z kraju, udał się na emigrację do Francji, a jego majątek uległ konfiskacie. Żona powstańczego dowódcy została aresztowana, a pięcioro dzieci znalazło schronienie w sąsiednich dworach lub w odległym Kijowie. Czteroletni Edmund pozostał na Wołyniu, następnie trafił do Kijowa pod opiekę Zuzanny Pilchowskiej. Ze względów bezpieczeństwa nosił nazwisko swej krewnej, a po śmierci opiekunki przygarnęli go Szymanowscy. Gdy w 1840 r. władze rosyjskie odkryły prawdziwą tożsamość chłopca, w wieku niespełna 13 lat został on wywieziony do Petersburga i umieszczony w elitarnym Pawłowskim Korpusie Kadetów. Mimo zabiegów władz szkoły młody Różycki nie wyrzekł się polskości. Zresztą ćwiczenia z musztry prowadził oficer polskiego pochodzenia, który pożyczał Edmundowi książeczkę do nabożeństwa, z której młodzieniec uczył się języka polskiego.

Po ukończeniu Szkoły Kadetów Różycki wstąpił do Oficerskiej Szkoły Artylerii w Petersburgu. Tam spotkał wielu Polaków znajdujących się w podobnej jak on sytuacji. Studiująca młodzież organizowała koła samokształceniowe, potajemnie poznawała historię oraz literaturę polską. W ten sposób kształtowało się poczucie tożsamości narodowej i wzrastała świadomość potrzeby walki o przywrócenie utraconej niepodległości.

Po rocznym stażu, latem 1848 r. Różyckiego wysłano na Kaukaz, gdzie pod przywództwem imama Szamila trwała od kilkunastu lat zacięta walka przeciwko panowaniu rosyjskiemu w Dagestanie i Czeczenii. Młody Polak służył w Kachetii (obecnie wschodnia Gruzja), następnie na odcinku wschodnim w Dagestanie. W 1851 r. wrócił do Petersburga, a w następnym roku awansował na porucznika. W latach 1852-1854 odbył też kolejne studia, tym razem w najważniejszej rosyjskiej szkole wojskowej - Akademii Sztabu Generalnego. Na Kaukaz został ponownie skierowany w 1854 r. Uczestniczył w wojnie krymskiej, a w dowód zasług w pracach sztabowych i bezpośrednio na polu walki otrzymał szereg odznaczeń, m.in. złotą szablę z napisem „Za chrabrost” (Za odwagę).

Pozostało jeszcze 74% treści.

Jeżeli chcesz przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Prenumerata cyfrowa

    Czytaj ten i wszystkie artykuły w ramach prenumeraty już od 6,15 zł miesięcznie.

    już od
    6,15
    /miesiąc
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, w każdej chwili możesz cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące zgody, w tym jej wycofania, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności oraz w swoim profilu.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności w celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” automatycznie zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Piotr Hapanowicz

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

naszahistoria.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.