[POGOTOWIE PATRIOTÓW POLSKICH] [RADYKALNY RUCH UZDROWIENIA] [OBÓZ NARODOWO RADYKALNY] Przewodnik po polskiej skrajnej prawicy lat 20. i 30.

Czytaj dalej
Jakub Szczepański

[POGOTOWIE PATRIOTÓW POLSKICH] [RADYKALNY RUCH UZDROWIENIA] [OBÓZ NARODOWO RADYKALNY] Przewodnik po polskiej skrajnej prawicy lat 20. i 30.

Jakub Szczepański

W międzywojennej Polsce ruchy skrajnie prawicowe zyskiwały popularność powoli, krok po kroku. W latach 20. był to margines polityki. Ale w latach 30. już część mainstreamu

Gdybyśmy byli podobni do dzisiejszych Włoch, gdybyśmy mieli taką organizację jak faszyzm, gdybyśmy wreszcie mieli Mussoliniego, największego niewątpliwie człowieka w dzisiejszej Europie, niczego więcej nie byłoby nam potrzeba” - tak w 1925 r. na łamach „Gazety Warszawskiej” pisał Roman Dmowski, ojciec polskiego obozu narodowego czasów II Rzeczypospolitej. Choć w XXI w. taka wypowiedź szokuje, w realiach dwudziestolecia międzywojennego nie była niczym nadzwyczajnym. Zresztą ze źródeł historycznych tego okresu - wypowiedzi, manifestów programowych czy akcji w sferze publicznej - wynika, że radykalizm nie był czymś wyjątkowym. I to niezależnie od sympatii politycznych.

Pewne jest, że tuż po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 r. to narodowa prawica najszybciej się zjednoczyła. Dzięki Lidze Narodowej Romana Dmowskiego, istniejącej już od 1893 r., większość przedstawicieli pomniejszych ugrupowań zdołała się dogadać, a podczas wyborów do Sejmu Ustawodawczego wystawiono Narodowy Komitet Wyborczy Stronnictw Demokratycznych. Szybko okazało się jednak, że różnice poglądów tworzą przeszkody nie do pokonania. Pod egidą Dmowskiego pozostali ci, którzy zdecydowali się dołączyć do Związku Ludowo-Narodowego. To właśnie z tej organizacji wyrosły Obóz Wielkiej Polski i Stronnictwo Narodowe. Organizacje tak silne, że obawiali się ich działacze sanacyjni. W okresie szczytowej popularności narodowa opozycja liczyła nawet 300 tys. członków! Dlatego trudno się dziwić wpływom jej działaczy. I temu, że pod wpływem ideologii prawicy - zarówno tej krajowej, jak i zagranicznej - powstawały ugrupowania radykalne.

Starcia z policją podczas demonstracji antyżydowskiej studentów Uniwersytetu Warszawskiego, 1931 r.
Bolesław Piasecki, przywódca przedwojennej skrajnej prawicy, w roku 1955 - już jako szef Stowarzyszenia PAX - koncesjonowanej przez komunistów organizacji katolickiej

Kiedy w 1922 r. przez stolicę Wiecznego Miasta przeszedł Marsz Czarnych Koszul, a władzę we Włoszech objął Benito Mussolini, wydarzenie to odbiło się szerokim echem wśród polskich narodowców. Tym bardziej że odrodzona Polska odczuwała skutki galopującej inflacji, wzrastających podatków czy dziury budżetowej raczkującego państwa. Ba, w 1923 r. krakowscy robotnicy wyszli na ulice i polała się krew! W takiej atmosferze nad Wisłą kiełkowała myśl o przeprowadzeniu przewrotu, którego celem była zmiana władzy. „Atmosferę podgrzewały tajemnicze zamachy bombowe, m.in. w Warszawie i, na największą skalę, w Krakowie, gdzie ofiarą ich padła siedziba żydowskich związków zawodowych i redakcja syjonistycznego »Nowego Dziennika«. Autorzy tego ostatniego zamachu (...) zapowiadali dalszą bezwzględną walkę z komunizmem i żydostwem” - piszą Czesław Brzoza i Leon Sowa w „Wielkiej Historii Polski”. Policja Państwowa dwoiła się i troiła, by złapać sprawców, jednak starania śledczych spełzły na niczym. W tej sytuacji obóz sanacyjny oficjalnie zabrał się do tropienia niejawnych stowarzyszeń, które mogłyby zaszkodzić interesowi II Rzeczypospolitej.

Dalej dowiesz się:

- czym było Pogotowie Patriotów Polskich

- czym charakteryzował się Radyklany Ruch Uzdrowienia

- co różniło ONR "ABC" i ONR "Falangę"

Pozostało jeszcze 81% treści.

Jeżeli chcesz przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Prenumerata cyfrowa

    Czytaj ten i wszystkie artykuły w ramach prenumeraty już od 6,15 zł miesięcznie.

    już od
    6,15
    /miesiąc
Jakub Szczepański

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

naszahistoria.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.