Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Operacja „Alfa”. MBP na rozkaz Bieruta uderza w organizację Ojczyzna

Czytaj dalej
Fot. Mieczysław Dołga/Archiwum Polska Press
Teresa Semik

Operacja „Alfa”. MBP na rozkaz Bieruta uderza w organizację Ojczyzna

Teresa Semik

Ojczyzna w czasie wojennej konspiracji miała kryptonim „Omega”. Stąd pewnie bezpieka nadała kryptonim „Alfa” inwigilacji jej członków, począwszy od 1948 r.

Po zakończeniu wojny funkcjonowały jeszcze dwa ośrodki Ojczyzny - w Poznaniu, dokąd wrócili główni jej aktywiści, oraz w Katowicach.

„Ja, naczelnik Wydziału III Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Katowicach, kpt. Kubiak Zdzisław, postanowiłem zaprowadzić agenturalne opracowania pod kryptonimem »Alfa« osób, które należą do konspiracyjnej organizacji Ojczyzna. Poprzez swoją wywrotową działalność i przez rozszerzenie propagandy antyrządowej i antydemokratycznej organizacja ta dąży do poderwania autorytetu rządowi polskiemu, jak również przemocą chce obalić obecny ustrój demokratyczny w Polsce”. W postanowieniu z 10 lutego 1948 r. kapitan Kubiak napisał, że przez swoją siatkę wywiadowczą Ojczyzna prowadzi szpiegowską robotę w kraju i uzyskane materiały przekazuje za granicę. Tworzy ekspozyturę obcego wywiadu w Polsce.

Rozpracowanie Kubiaka dotyczyło 16 osób ze środowiska katowickiego Ojczyzny, w tym m.in. Kazimierza Popiołka, potem profesora historii i rektora Uniwersytetu Śląskiego, Stanisława Wyrębskiego - działacza oświatowego na Śląsku, także literatów Zbyszka Bednorza i Wilhelma Szewczyka, a ponadto kierownika literackiego Polskiego Radia w Katowicach Zdzisława Hierowskiego, potem cenionego krytyka literatury, oraz adwokata Jerzego Lewandowicza, doradcy kurii biskupiej w Katowicach. Był w tej grupie rozpracowywanej przez bezpiekę także nasz redakcyjny kolega Reinhold (Marek) Wydra z katowickiego „Dziennika Zachodniego”.

Pójdziecie z nami do wyjaśnienia

Poeta Zbyszko Bednorz uciekł przed Niemcami ze Śląska do Warszawy i tam związał się z Ojczyzną oraz z Delegaturą Rządu Polskiego na Kraj - został pracownikiem Sekcji Zachodniej Departamentu Informacji i Prasy Okręgu Śląskiego. Działalność Ojczyzny i Delegatury Rządu były mocno powiązane, także personalnie. Wielu członków należało do jednej i drugiej organizacji.

Po wojnie Bednorz zamieszkał w Chorzowie przy ulicy Karpińskiego. Zaprzyjaźnione, katowickie środowisko literackie spotykało się wtedy albo w mieszkaniu Kazimierza Gołby, autora „Wieży spadochronowej”, albo właśnie u Bednorza. Przychodzili tam: Aleksander Baumgardten, Jan Baranowicz, Jan Brzoza, Zdzisław Hierowski, Wilhelm Szewczyk, Aleksander Widera, a później również Józef Kokot, Edmund Męclewski, Kazimierz Popiołek, Aleksander Rogalski, Alojzy Targ. Łączyły ich nie tylko literatura czy umiłowanie Śląska, ale także działalność w konspiracji.

Bezpieka zgarnęła Bednorza na jednej z katowickich ulic w 1948 r. Od dawna miała mu też za złe kontakty z tutejszą kurią biskupią. Z piskiem opon zatrzymało się przy nim auto, z którego wysiadło trzech cywilów. „Obywatel Bednorz? Pójdziecie z nami do wyjaśnienia”.

W pustym pokoju Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Katowicach posadzono go na krześle i tak przesiedział w samotności cały dzień, całą noc, do rana. Wtedy przewieziono go do Warszawy, do więzienia Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. W domu Bednorza bezpieka założyła kocioł.

Listy słane do Bieruta i MBP przez znanych Ślązaków - m.in. Gustawa Morcinka - nie pomogły. Zwalczanie Ojczyzny skończyło się dopiero wraz z odwilżą
Mieczysław Dołga/Archiwum Polska Press Listy słane do Bieruta i MBP przez znanych Ślązaków - m.in. Gustawa Morcinka - nie pomogły. Zwalczanie Ojczyzny skończyło się dopiero wraz z odwilżą 1956 r.

Alojzy Targ ps. Marcin ze Śląska Cieszyńskiego, żołnierz Armii Krajowej, członek Delegatury Rządu na Kraj, był w strukturach Ojczyzny najwyżej spośród śląskich działaczy. Targ został aresztowany w 1947 r. W aktach bezpieki o kryptonimie „Alfa”, które znajdują się teraz w archiwum katowickiego Instytutu Pamięci Narodowej, najwięcej jest protokołów z jego przesłuchań. Musiał przeżywać piekło. To Alojzy Targ wprowadzał Zbyszka Bednorza do Ojczyzny, która była organizacją polityczną o światopoglądzie narodowym, zabarwieniu inteligenckim. Jej głównym zadaniem - wyjaśniał dalej Targ - było badanie problemów ziem wcielonych do Niemiec i ziem nadodrzańskich. Sekcja Zachodnia zajmowała się zbieraniem informacji o życiu polskim na terenach wcielonych do Rzeszy oraz o terrorze niemieckim wobec tamtejszej społeczności. Zbierała także dane o działalności wszystkich organizacji podziemnych z tego obszaru. Informacje te miały trafiać do władz polskich na obczyźnie. Ojczyźniacy nawiązali kontakt z rządem generała Władysława Sikorskiego i komendą Związku Walki Zbrojnej w Warszawie.

Dalej dowiesz się:

- jaki polityczny program Ojczyzny

- jak MBP rozpracowywało Ojczyznę

- kiedy Ojczyzna przestała działać

Pozostało jeszcze 73% treści.

Jeżeli chcesz przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Prenumerata cyfrowa

    Czytaj ten i wszystkie artykuły w ramach prenumeraty już od 6,15 zł miesięcznie.

    już od
    6,15
    /miesiąc
Teresa Semik

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

naszahistoria.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.