Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Policjanci ruszają na wojnę. Policja Województwa Śląskiego w 1939 r.

Czytaj dalej
Grzegorz Grześkowiak

Policjanci ruszają na wojnę. Policja Województwa Śląskiego w 1939 r.

Grzegorz Grześkowiak

Udział Policji Województwa Śląskiego w obronie Śląska we wrześniu 1939 roku przynosi chlubę tej formacji. Także dalsze, tragiczne losy jej funkcjonariuszy zasługują na pamięć

O autonomii wchodzącego w skład II Rzeczypospolitej województwa śląskiego stanowiły nie tylko jej główne filary, którymi były Sejm i Skarb Śląski. Ważnym jej atrybutem była również własna Policja Województwa Śląskiego. Powołano ją na wzór Policji Państwowej i posiadała te same co ona kompetencje. Natomiast środowisko, w którym przyszło pełnić służbę Ślązakom, było już zdecydowanie inne. Dawało to się odczuć przez cały okres międzywojenny i znaleźć to oczywiście musiało odzwierciedlenie w Kampanii Wrześniowej 1939 roku.

W cieniu wojny

Dziś, z perspektywy 77 lat można dostrzec, że na terenie ówczesnego województwa śląskiego polskie działania obronne rozpoczęły się dla Ślązaków już w sierpniu 1939 roku. Mało tego - sam problem zagrożenia militarnego polskiej granicy sięga roku 1938. Różne wydarzenia, które się na to złożyły, możemy ułożyć wedle pewnej chronologii. Zaczęło się od działań operacyjno-rozpoznawczych Abwehry i SD (niemieckich służb specjalnych) na obszarze całego województwa śląskiego. Później stopniowo dochodziły do tego akcje bojowe niemieckich oddziałów dywersyjnych na pograniczu, rosnący bierny opór mniejszości niemieckiej wobec polskich władz i administracji oraz akcje odwetowo-pacyfikacyjne niemieckich formacji policyjnych i ochotniczych. Polską odpowiedzią były działania obronne Policji Województwa Śląskiego oraz Śląskiego Inspektoratu Okręgowego Straży Granicznej, następnie zaś działania bojowo-operacyjne Wojska Polskiego i wreszcie żywiołowy opór polskiej samo-obrony.

Napięta sytuacja w ówczesnej Europie i zagrożenie wybuchem kolejnej wojny sprawiły, że w roku 1938 podjęto decyzję o wzmocnieniu polskiego potencjału militarnego. Miało to nastąpić między innymi poprzez włączenie do planów mobilizacyjnych Policji Państwowej oraz Policji Województwa Śląskiego. Zakładano, że ta ostatnia odegra istotną rolę przy ewakuacji ludności, a także (czy też zwłaszcza, jak wykazała niedaleka już przyszłość) w zabezpieczaniu tzw. zaplecza frontu przed atakami grup dywersyjno-sabotażowych.

Defilada funkcjonariuszy Policji Województwa Śląskiego z okazji Święta 3 Maja. Katowice, ul. 3 Maja, rok 1928
Posterunkowy z drużyny szturmowej Komendy Rezerwy PWŚl. w Katowicach w kuloodpornym pancerzu ochronnym (1935 r.)

Od tego momentu Policja Województwa Śląskiego pełniła służbę w stanie podwyższonego pogotowia. Nakazano jej funkcjonariuszom stałą kontrolę stopnia przygotowania do przeprowadzenia mobilizacji rezerwistów. Zalecano sprawdzanie wiedzy kierowników jednostek Policji z przepisów dotyczących mobilizacji. Do nowych doraźnych zadań śląskich policjantów należało rozesłanie dokumentów mobilizacyjnych, kontrola urzędów, ruchu osobowego na kolei i drogach, współdziałanie z Żandarmerią Wojskową, Śląskim Inspektoratem Okręgowym Straży Granicznej i innymi służbami mundurowymi w zwalczaniu dywersji oraz inwigilacji organizacji uchodzących za antypolskie.

Już od roku 1938 zauważalne było wzmożenie czujności na posterunkach granicznych. Związane to było z wewnętrzną sytuacją w III Rzeszy Niemieckiej, a ściślej działaniami wymierzonymi w obywateli niemieckich narodowości żydowskiej. Na polsko-niemieckiej granicy jesienią 1938 roku zaczęło dochodzić do brutalnych prób wyrzucenia tych obywateli z III Rzeszy do Polski. Jak informował w notatce służbowej aspirant Jan Rzepka, komendant posterunku w Kończycach, do takiej próby doszło w nocy z 28 na 29 października 1938 roku w rejonie tamtejszego przejścia granicznego. Zaniepokojenie budziły zwłaszcza wydarzenia tzw. Kryształowej Nocy. Komisariat I Policji Województwa Śląskiego w Chorzowie raportował, że ok. godz. 4.15 rano 10 listopada 1938 roku w Bytomiu zauważono pożar synagogi. Od tego dnia aż do sierpnia 1939 roku śląscy policjanci wraz ze Strażą Graniczną musieli ze wzmożoną czujnością strzec granicy państwowej w miejscowościach takich jak np. Kończyce, Makoszowy, Pawłów, Łagiewniki czy Radzionków.

Od sierpnia 1939 roku znaleźli się w obliczu nie lada wyzwania, jakim było zwalczanie nasilających się z każdym dniem ataków niemieckich grup bojowo-dywersyjnych.

Zbiegowie i intruzi

Po drugiej stronie granicy trwały bowiem przygotowania do akcji dywersyjnej przeciwko Polsce, prowadzone między innymi przez wrocławską placówkę Abwehry. Ważnym celem niemieckiego wywiadu było umożliwienie ucieczki z Polski obywatelom narodowości niemieckiej. Byli wśród nich zarówno cywile, jak i dezerterzy z Wojska Polskiego. Z uciekinierów tych organizowano ochotnicze oddziały bojowo-dywersyjne. Innym przejawem niemieckich działań było tworzenie konspiracyjnych magazynów uzbrojenia po polskiej stronie granicy. W lipcu 1939 roku placówka Abwehry przy VIII Okręgu Wojskowym we Wrocławiu miała już zwerbowanych kilka tysięcy osób z województwa śląskiego.

Defilada funkcjonariuszy Policji Województwa Śląskiego z okazji Święta 3 Maja. Katowice, ul. 3 Maja, rok 1928
Podinspektor PWŚl. Piotr Urbańczyk - Zastępca Komendanta Miejskiego i Powiatowego PWŚl. w Katowicach. Ofiara Zbrodni Katyńskiej

Pozostało jeszcze 71% treści.

Jeżeli chcesz przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Prenumerata cyfrowa

    Czytaj ten i wszystkie artykuły w ramach prenumeraty już od 6,15 zł miesięcznie.

    już od
    6,15
    /miesiąc
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, w każdej chwili możesz cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące zgody, w tym jej wycofania, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności oraz w swoim profilu.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności w celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” automatycznie zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Grzegorz Grześkowiak

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

naszahistoria.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2018 Polska Press Sp. z o.o.