SA pobiła żydowskich aktorów w Kreuzburgu

Do pobicia żydowskich aktorów doszło w Domu Koncertowym (Konzerthaus) Fot. Muzeum im. Jana Dzierżona w Kluczborku Do pobicia żydowskich aktorów doszło w Domu Koncertowym (Konzerthaus)

W lutym 1933 roku bojówkarze z hitlerowskiej Sturmabteilung przerwali spektakl w Domu Koncertowym (dzisiejszym Kluczborskim Domu Kutury)

Haniebny incydent opisał Walter Wicclair w swojej autobiografii pt. "Von Kreuzburg bis Hollywood" (Z Kluczborka do Hollywood).

Urodzony w 1901 roku w Kluczborku jako Walter Weinlaub żydowski aktor i reżyser w 1932 roku założył w swoim rodzinnym mieście teatr pod nazwą Scena Gerharta Hauptmanna.

W styczniu 1933 roku teatr przygotowywał spektakl pt. "Ostatnia noc Bobby'ego". Jeszcze przed premierą do biura Weinlauba wtargnęli bojówkarze z SA (Sturmabteilung), paramilitarnej bojówki nazistowskiej partii NSDAP.

- Jeśli nie odwołasz premiery, to "Ostatnia noc Bobby'ego" będzie i twoją ostatnią nocą, ty żydowska świnio! - wrzeszczeli SA-mani.

Weinlaub zgłosił sprawę na policji i u burmistrza. Uspokojono go, że to tylko łobuzerskie wybryki.
W dniu premiery, w czwartek 23 lutego w połowie trzeciego aktu w sali zgasły światła, a na scenę z latarkami wtargnęli SA-mani z okrzykami "żydowskie pachołki" , "od razu zabić".

- Otoczyli mnie ludzie z SA, kolba pistoletu uderzyła mnie w lewą skroń, upadłem i od razu zdeptały mnie buty SA-manów - wspominał zmarły w 1998 roku Walter Weinlaub.

Udało mu się zeskoczyć ze sceny i uciec do teatralnej restauracji. Właściciel restauracji ukrył go w spiżarni.

Bojówkarze wtargnęli do lokalu i zaatakowali właściciela restauracji słowami:
- Przeklęty zasrańcu, wypuściłeś tę świnię żywą!

SA-mani nie znaleźli jednak Weinlauba. Nie wiedzieli też, czy się ukrył, czy jednak zdołał uciec z teatru. Ciężko pobity reżyser doznał wstrząśnienia mózgu, trafił do szpitala we Wrocławiu.

Incydent opisała lokalna gazeta "Kreuzburger Nachrichten" w artykule pt. "Napad na Scenę Gerharta Hauptmanna", opublikowanym 25 lutego 1933 roku.

Wiktor Weinlaub wkrótce wyjechał do USA, przyjął amerykańskie obywatelstwo i zmienił nazwisko na Wicclair.

Wielu kluczborskich Żydów uciekało przed hitlerowskimi prześladowaniami. 10 listopada 1938 roku podczas Nocy Kryształowej bojówki nazistowskie podpalili kluczborską synagogę, sprofanowali kirkut, wybijali szyby w żydowskich sklepach i pobili wielu Żydów.

- W pierwszej klasie szkoły podstawowej siedziałem w jednej ławce z niejakim Tichauerem, a moim kolejnym sąsiadem był Schöngut, syn żydowskiego handlarza tekstyliami - wspomina Horst Fuhrmann, autor eseju "Kluczbork Heinza Piontka". - Po wakacjach obaj już nie przyszli do szkoły.

Jednak nie wszyscy Żydzi uciekli z ówczesnego Kreuzburga.

W mieście zostali m.in. rodzice Waltera Weinlauba. Byli mocno przekonani, że w cywilizowanym państwie nie może spotkać ich nic złego.

W 1941 roku Robert i Selma Weinlaubowie zostali wywiezieni do obozu koncentracyjnego. Rok później zginęli w obozie w Teresinie (Theresinstadt).

Mirosław Dragon
NOWA TRYBUNA OPOLSKA

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

naszahistoria.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2020 Polska Press Sp. z o.o.