Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Konferencja III Rzeszy w Wannsee: wrota Holokaustu

Czytaj dalej
Fot. Archiwum
Wojciech Rodak

Konferencja III Rzeszy w Wannsee: wrota Holokaustu

Wojciech Rodak

Stenogramy konferencji z Wannsee do dziś szokują swoim beznamiętnym, urzędniczym stylem. Tak właśnie planowano zagładę milionów Żydów

Trzecia Rzesza była pogrążona w żałobie. 9 czerwca 1942 r. w Berlinie z wielką pompą odbywał się pogrzeb Obergruppenführera SS Reinharda Heydricha, szefa Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA), zmarłego w wyniku ran po zamachu dokonanym przez czeskich cichociemnych w Pradze. Nazistowska elita żegnała „człowieka o żelaznym sercu”, jak nazywał nieboszczyka Führer na uroczystości w gmachu Kancelarii Rzeszy. Jednemu z najbardziej krwawych zbrodniarzy w historii ludzkości nie szczędzono wówczas słów uznania. Adolf Hitler w krótkiej przemowie nazwał Heydricha „najmocniejszym wrogiem wrogów Rzeszy” i „męczennikiem”. Bezpośredni przełożony zmarłego Reichsführer Heinrich Himmler także wychwalał - w perwersyjnym, acz typowym dla tego reżimu stylu - jego „esesmańskie cnoty”. „Śmiertelnie bali się go i nienawidzili podludzie: Żydzi i różni kryminaliści […]. Z głębokim przekonaniem i determinacją czynił wizje Adolfa Hitlera rzeczywistością. Heydrich rozwiązywał wszystkie problemy z punktu widzenia czystości rasowej. Jego najważniejszym celem była ochrona i przetrwanie naszej krwi”.

Po uroczystości, tylko w gronie dowódców SS i policji, Himmler zapowiedział kontynuację „dzieła Heydricha”. „Musimy bezwzględnie w ciągu roku dokończyć migrację Żydów, potem już żaden nie będzie więcej wędrował” - mówił do zgromadzonych.

Wszyscy słuchacze oczywiście wiedzieli, co kryje się za terminem „migracje”. Sami przecież nimi zawiadywali. Od lata 1941 r. oddziały Einsatzgruppen i innych niemieckich formacji policyjnych rozstrzelały na terenach odebranych Sowietom przeszło pół miliona Żydów. Poza tym działały już pierwsze obozy zagłady - w Chełmnie nad Nerem (Kraj Warty) i Bełżcu (Generalna Gubernia).

Jak się potem okazało, machina Zagłady dopiero się wówczas rozkręcała. Na lato 1942 r. w łonie SS zaplanowano początek masowej i metodycznej eksterminacji mieszkańców gett Generalnego Gubernatorstwa i reszty okupowanej Europy. Operację tę, w ramach której ostatecznie zamordowano niemal 2 mln Żydów, nazwano „Reinhard”, na cześć Heydricha.

„Musimy bezwzględnie w ciągu roku dokończyć migrację Żydów, potem już żaden nie będzie więcej wędrował” - mówił Heinrich Himmler po pogrzebie Reinharda Heydricha 9 czerwca 1942 r

Było to o tyle zasadne, że to on walnie przyczynił się do powstania tego infernalnego projektu. W styczniu 1942 r. zwołał słynną konferencję wyższych urzędników administracji i dygnitarzy SS w podberlińskim Wannsee, na której ustalono zręby planu „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”, jak eufemistycznie nazywano wówczas planowane ludobójstwo. A potem dopracował ją razem z Hitlerem i Himmlerem. Ciekawą analizę procesu decyzyjnego, w wyniku którego przesądzono o śmierci milionów ludzi, przedstawił w książce pt. „Konferencja w Wannsee” niemiecki historyk Peter Longerich.

Teoria vs. fakty dokonane

30 stycznia 1939 r. Führer wygłosił jedną ze swoich płomiennych przemów w Reichstagu. Oświadczył, że gdyby „międzynarodowemu żydostwu finansowemu w Europie i poza nią miało się udać po raz kolejny zepchnąć narody w wojnę światową”, to wtedy jej wynikiem byłoby „zniszczenie żydowskiej rasy w Europie”. Stanowiło to wyraźne ostrzeżenie skierowane do Stanów Zjednoczonych, uważanych przez nazistów za „żydowską ekspozyturę”, by w razie ewentualnego konfliktu na Starym Kontynencie powstrzymały się od interwencji - nie zmieniały go w „wojnę światową”. Przeszło dwa i pół roku później, jesienią 1941 r., to „proroctwo” Hitlera nabrało realnego kształtu. Niemiecka armia, po serii zakończonych sukcesami kampanii, parła na Moskwę. Waszyngton natomiast wysyłał w kierunku Berlina sygnały pozwalające mniemać, że niebawem „wejdzie z nim na wojenną ścieżkę”. Ogarnięte obsesją „globalnego spisku żydowskiego” nazistowskie kierownictwo, z samym Wodzem na czele, odczytywało tę sytuację jednoznacznie - „mroczne siły” znów knują przeciwko nim, chcą „wywołać światowy konflikt”. Skonstatowali, że skoro wygłaszane przez lata publicznie groźby pod adresem Żydów nie odniosły żadnego skutku politycznego, Ameryka miała i tak wystąpić przeciwko Rzeszy, nie miało więc sensu dalsze opóźnianie „rozwiązania kwestii żydowskiej” na czas po zwycięstwie nad Związkiem Radzieckim, jak to pierwotnie planowano. Hitler uważał, że należy ten zbrodniczy proces przyspieszyć. Dlatego też w połowie września 1941 r. wydał rozkaz, aby deportować Żydów z Europy Centralnej, przede wszystkim ze Starej Rzeszy, na podbite tereny na wschodzie kontynentu, gdzie powoli i w najgłębszej tajemnicy, pod okiem Himmlera, przygotowywano już infrastrukturę Holokaustu.

Willa w Wannsee, w której 20 stycznia 1942 r. odbyła się konferencja w sprawie „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”. Dziś znajduje się w niej
Zdjęcia wszystkich uczestników spotkania w Wannsee. W prawym dolnym rogu znajduje się zdjęcie Reinharda Heydricha

11 grudnia 1941 r. III Rzesza wypowiedziała wojnę Stanom Zjednoczonym. W wygłoszonym dzień później przemówieniu do gauleiterów i reichsleiterów Hitler otwarcie zapowiedział, co zamierza zrobić ze starozakonnymi, nawiązując do swojego „proroctwa” z 1939 r. „Wojna światowa jest, zniszczenie żydostwa musi stać się koniecznym skutkiem. Tę sprawę należy traktować bez jakiegokolwiek sentymentalizmu” - relacjonował słowa Führera Goebbels. Dwa dni potem Hitler przyznał w czasie rozmowy w cztery oczy z Alfredem Rosenbergiem, ministrem Rzeszy do spraw okupowanych terytoriów wschodnich, że nie zamierza już publicznie „grozić wytępieniem europejskich Żydów”, tylko wprowadzić te zamiary w czyn. Gdy wymawiał te słowa, wewnątrz nazistowskiej elity trwał spór kompetencyjny o zawiadywanie tym barbarzyńskim procesem. Zderzyły się dwie wizje przeprowadzenia Zagłady - szefa RSHA Reinharda Heydricha i Reichsführera SS Heinricha Himmlera.

Ten pierwszy zajmował się „odcinkiem żydowskim” z nadania marszałka Rzeszy Hermanna Göringa, który oficjalnie odpowiadał za ten obszar polityki przed Hitlerem. Uważał, że należy wykorzystać zwycięstwo w wojnie ze Związkiem Radzieckim do „radykalnego rozwiązania kwestii żydowskiej”. „Niemiecka kontrola nad kontynentem i zdobycie przestrzeni życiowej na Wschodzie z jego punktu widzenia stworzyły warunki do »rozwiązania terytorialnego« - z jednoznacznie śmiertelnymi konsekwencjami” - wyjaśniał punkt widzenia Heydricha Longerich. „Po zwycięstwie wszyscy Żydzi mieli być wywiezieni »na Wschód« i tam uśmierceni poprzez kombinację pracy przymusowej, nieznośnych warunków życia i masowych mordów”. Zamiary te już na początku 1941 r. szef RSHA uzgodnił z Hitlerem. W lipcu 1941 r. Göring wydał mu polecenie przekucia założeń „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej” w konkretny plan działania. Jednak w tym czasie w jego kompetencje wszedł Himmler.

Dalej dowiesz się:

- jaką wizję "ostatecznego rozwiązania" miał Heinrich Himmler

- co postanowiono w Wannsee

- kiedy przygotowano ostateczny plan eksterminacji Żydów

 

Pozostało jeszcze 59% treści.

Jeżeli chcesz przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Prenumerata cyfrowa

    Czytaj ten i wszystkie artykuły w ramach prenumeraty już od 6,15 zł miesięcznie.

    już od
    6,15
    /miesiąc
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, w każdej chwili możesz cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące zgody, w tym jej wycofania, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności oraz w swoim profilu.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności w celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” automatycznie zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Wojciech Rodak

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

naszahistoria.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2018 Polska Press Sp. z o.o.