Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Mariusz Grabowski

Nie tylko Zbigniew Religa. Oto najsłynniejsi polscy lekarze

Hilary Koprowski, twórca pierwszej doustnej szczepionki przeciwko wirusowi polio wywołującemu chorobę Heinego-Medina Fot. Yale Joel/The LIFE Picture Collection/Getty Images Hilary Koprowski, twórca pierwszej doustnej szczepionki przeciwko wirusowi polio wywołującemu chorobę Heinego-Medina
Mariusz Grabowski

Pionierskie badania nad tętnem, szczepionka na polio, oznaczenia grup krwi czy odkrycie adrenaliny to zaledwie kilka z dlugiej listy polskich odkryć, które wpłynęły na kształt dzisiejszej wiedzy o człowieku.

Historia polskich nauk medycznych pełna jest postaci wartych przypomnienia. To Polacy już w średniowieczu byli pionierami nie tylko nowatorskich jak na ich czasy badań, ale także autorami opisów charakterystycznych objawów czy całych jednostek chorobowych. Przyjrzyjmy się zatem postaciom tuzina medyków, którzy rozsławili polską medycynę.

Jan Radlica (?-1392): chirurgia i mitra

Wiemy o nim, że był lekarzem i zaufanym doradcą króla Ludwika Węgierskiego, oraz to, że słynął w Europie jako wybitny praktyk chirurgii. Od 1380 r. był biskupem krakowskim, kanclerzem i jednym z 24 wielkorządców Królestwa Polskiego, uczestniczył w ceremonii zaślubin Jadwigi z Jagiełłą, w dobrach biskupich lokował wsie, zakładał młyny.

Wcześniej studiował na uniwersytecie paryskim i w Montpellier, stolicy ówczesnej wiedzy lekarskiej, uzyskując bakalaureat teologii i medycyny. Ciesząc się sławą wybitnego medyka, przebywał na dworze króla Francji Karola V Mądrego. Napisał dzieło „Practica brevis sanitatis conservandae”.

Historycy medycyny podają, że bp Radlica, już jako wysoko postawiony hierarcha, osobiście operował, posługując się swoim wynalazkiem - ostrym nożykiem, rodzajem współczesnego skalpela.

Jan Stanko (1430-1493): okulista praktyk

Przyrodnik, przyrodoznawca, ale przede wszystkim lekarz. W roku 1462 uzyskał we Włoszech, gdzie posiadł ogromną jak na owe czasy wiedzę przyrodniczą, stopień doktora sztuki medycznej.

Najwybitniejszym dziełem Jana Stanki jest wydany w 1472 r. „Antibolomenum” lub „Antidotarium”. Księga ta jest jednocześnie kompendium sztuki medycznej, praktyk leczniczych i aptekarskich oraz ogromną encyklopedią minerałów, roślin. Zawiera dawne nazwy chorób, części ciała, napojów i pokarmów używanych w lecznictwie. Jest swoistym przewodnikiem po ówczesnej technice medycznej - zawiera bowiem opisy sprzętów i przyborów medycznych. Stanko zawarł w nim ponadto 20 tys. synonimów łacińskich, niemieckich, greckich i arabskich, wśród których znalazło się też około 2 tys. synonimów polskich. Stanko był też prawdopodobnie niezwykle biegłym praktykującym medykiem. Zachowane zapiski dowodzą, że zdołał wyleczyć Jana Długosza z ciężkiej kamicy moczowej i choroby oczu.

Józef Struś (1510-1568): patron kardiologii

Przeszedł do historii jako nadworny lekarz Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta, ale też jako naukowiec wsławiony pionierskimi badaniami tętna.

Hilary Koprowski, twórca pierwszej doustnej szczepionki przeciwko wirusowi polio wywołującemu chorobę Heinego-Medina
Lekarz Józef Struś przy łożu Zygmunta Starego, XIX-wieczna rycina

W 1531 r. uzyskał na krakowskiej uczelni tytuł magistra, a w 1532 r. rozpoczął studia na Uniwersytecie w Padwie. Podczas studiów rozpoczął tłumaczenie dzieł Galena i Hipokratesa, a pod koniec tego samego roku, po zdanych egzaminach, uzyskał tytuł doktora i profesora nadzwyczajnego medycyny teoretycznej. W 1555 r. w Bazylei wydał wynik swoich dwudziestoletnich badań kardiologicznych „Sphygmicae artis iam mille ducentos annos perditae et desideratae libri V”, w którym wyróżnił pięć podstawowych typów tętna, ich znaczenie diagnostyczne oraz zaznaczył wpływ temperatury i stanu nerwowego na ludzkie tętno.

Struś określany był jako najsławniejszy w swym czasie lekarz w Europie, którym szczyciła się Akademia Padewska, że w niej był profesorem. Kronikarze wspominają, że Filip II - król hiszpański - „kilka razy rady jego zasięgał”.

Jak na ironię Józef Struś zmarł na dżumę, zaraziwszy się nią podczas niesienia pomocy ubogiej ludności rodzinnego Poznania.

Wojciech Oczko (1537-1599): belneolog i wenerolog

Hilary Koprowski, twórca pierwszej doustnej szczepionki przeciwko wirusowi polio wywołującemu chorobę Heinego-Medina
XVI-wieczny lekarz Wojciech Oczko, jeden z twórców medycyny polskiej, syfilidolog i pisarz medyczny

Kolejny nadworny lekarz trzech polskich królów, tym razem Zygmunta Augusta, Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy. Wychowanek Akademii Krakowskiej, dyplom doktorski zdobył na uniwersytetach w Padwie i Bolonii. Oczko był pionierem balneologii, nauki o wodach termalnych. W swoim dziele „Cieplice” (1578) sklasyfikował wszystkie źródła wód leczniczych, które występowały na terenach ówczesnej Rzeczypospolitej, i określił metody leczenia chorych za pomocą wód podziemnych i borowin. Data wydania „Cieplic” jest dziś uważana m.in. za symboliczny początek uzdrowiska iwonickiego, którego wody zostały opisane w pracy.

Dalej dowiesz się:

- który z polskich lekarzy był pionierem ginekologii

- który z polskich lekarzy przyczynił się do znalezienia sposobu na wyleczenie duru brzusznego

- który z polskich chirurgów był pionierem w zakresie operacji żołądka

Pozostało jeszcze 76% treści.

Jeżeli chcesz przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Prenumerata cyfrowa

    Czytaj ten i wszystkie artykuły w ramach prenumeraty już od 6,15 zł miesięcznie.

    już od
    6,15
    /miesiąc
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, w każdej chwili możesz cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące zgody, w tym jej wycofania, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności oraz w swoim profilu.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności w celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” automatycznie zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Mariusz Grabowski

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

naszahistoria.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2018 Polska Press Sp. z o.o.