Dubček i jego rewolucja

Redakcja
Alexander Dubček
Alexander Dubček Wikimedia Commons/ National Archives/ [1]
Udostępnij:
20 sierpnia 1968 roku wojska krajów Układu Warszawskiego wkroczyły do Czechosłowacji w ramach tzw. praskiej wiosny

W przemówieniu wygłoszonym w dwudziestą rocznicę przewrotu komunistycznego Dubček ogłosił konieczność zmian w życiu społecznym i gospodarczym kraju. 30 marca na stanowisko prezydenta Czechosłowacji wybrano Ludwika Svobodę. Zaraz potem premierem został Oldřich Černík. Opracowano "program działania", który wytyczał główne kierunki zmian.

Obiecano w nim rozszerzenie swobód obywatelskich i politycznych. Zapowiedziano większą samodzielność przedsiębiorstwom i umożliwienie samorządom pracowniczym udział w podejmowaniu decyzji. Koncepcje zmian nazwano "socjalizmem z ludzką twarzą". Reformy szybko zostały podchwycone przez społeczeństwo, które domagało się większej wolności wyznań i partii. Pod naciskiem społeczeństwa otwarto granice i zrehabilitowano osoby skazane po 1948 roku.

Wchodzi Układ Warszawski

Oficerowie polscy w Czechosłowacji podczas interwencji wojsk Układu Warszawskiego
Oficerowie polscy w Czechosłowacji podczas interwencji wojsk Układu Warszawskiego Wikimedia Commons/Kerim44/ [1]

Spotkanie przywódców Układu Warszawskiego w ostatnich latach istnienia bloku (1987 r.). Od lewej stoją Gustáv Husák, Todor Żiwkow, Erich Honecker, Michaił Gorbaczow, Nicolae Ceauşescu, Wojciech Jaruzelski, János Kádár
(fot. Wikimedia Commons/Mittelstädt, Rainer[2])

23 marca w Dreźnie na spotkaniu przedstawicieli partii komunistycznych i rządów Czechosłowacji, ZSRR, NRD, Węgier, Bułgarii i Polski na określenie sytuacji użyto słowa "kontrrewolucja".

Przeciwko reformom występowali Walter Ulbricht i Władysław Gomułka. Od 18 czerwca na terenie Czechosłowacji przeprowadzono ćwiczenia Układu Warszawskiego, które miały przygotować do późniejszej inwazji.

Kiedy 14 lipca doszło do narady w Warszawie, państwa "piątki" wystosowały list do Komunistycznej Partii Czechosłowacji, w którym pisano:

"Nie było i nie jest naszym zamiarem mieszanie się w kwestie będące wewnętrznymi sprawami Waszej Partii i Waszego Państwa. Nie było i nie jest naszym zamiarem naruszanie zasady respektowania samodzielności i równości w stosunkach pomiędzy partiami komunistycznymi i krajami socjalistycznymi […].

Nie możemy jednak zgodzić się na to, aby wrogie siły zawróciły Wasz kraj z drogi socjalizmu i spowodowały niebezpieczeństwo odłączenia się Czechosłowacji od wspólnoty socjalistycznej. To nie są tylko Wasze sprawy. Są to wspólne sprawy wszystkich partii komunistycznych i robotniczych i wszystkich państw zjednoczonych sojuszem przez współpracę i przyjaźń.

Są to wspólne sprawy naszych państw, które zjednoczyły się w Układzie Warszawskim, aby zagwarantować niezależność, pokój i bezpieczeństwo w Europie, aby stawić tamę imperialistycznym siłom agresji i rewanżyzmu."
Władze Czechosłowacji jednak żądania odrzuciły. Doszło do dwóch rozmów, które miały załagodzić konflikt. Władze czechosłowackie zadeklarowały wierność socjalizmowi i chęć pozostania w Układzie Warszawskim. Praktycznie jednak, rozmowy te niczego nie zmieniły w sytuacji wewnętrznej Czechosłowacji.

Operacja Dunaj

Oficerowie polscy w Czechosłowacji podczas interwencji wojsk Układu Warszawskiego
(fot. Wikimedia Commons/Kerim44/ [1])

Władze radzieckie postanowiły rozwiązać problem siłą. 20 sierpnia 1968 roku rozpoczęła się operacja "Dunaj". Pretekstem do inwazji był list opublikowany w radzieckiej prasie, w której władze Czechosłowacji zwracają się do Kremla z prośbą o pomoc i użycie sił zbrojnych.

Alexander Dubček i funkcjonariusze partii zostali aresztowani i wywiezieni do Moskwy. Prezydent Czechosłowacji wezwał ludność do zachowania spokoju, jednak na skutek spontanicznego oporu społeczeństwa w ciągu jednego dnia zginęło 48 osób.

W Moskwie podjęto rozmowy z uwięzionymi. Ich skutkiem był "protokół moskiewski", który zakładał normalizację kraju, czyli usunięcie ze stanowisk polityków antysocjalistycznych. W praktyce oznaczało to cofnięcie reform praskiej wiosny.

Samospalenie studenta aktem sprzeciwu

W Czechosłowacji zaczęły stacjonować wojska radzieckie, wznowiono cenzurę i zaczęto ograniczać wolność zrzeszania się. Społeczeństwo ostro protestowało. Symbolem sprzeciwu było samospalenie Jana Palacha, studenta Uniwersytetu Karola w Pradze (16 stycznia 1969).

Kiedy po tzw. rozruchach hokejowych w marcu 1969 roku (zwycięstwo hokeistów czechosłowackich nad ekipą ZSRR) ze stanowiska I sekretarza KPCz usunięto Alexandra Dubčeka, nowym przywódcą został Gustáv Husák. Oznaczało to zniweczenie owoców praskiej wiosny. Ponownie zaostrzono cenzurę i rozwiązano szereg niezależnych organizacji.

Oprac. na podstawie artykułu z Wikipedii, autorstwa, udost. na licencji CC-BY-SA 3.0

Wszystkie cytaty w tekście pochodzą z artykułu w Wikipedii artykułu z Wikipedii.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Wideo

Komentarze

Komentowanie zostało tymczasowo wyłączone.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Przejdź na stronę główną Nasza Historia
Dodaj ogłoszenie