Jaką zupę jada się w szabat?

Czytaj dalej
Fot. Bartek Syta
Redakcja

Jaką zupę jada się w szabat?

Redakcja

Wśród znawców kuchni żydowskiej, a konkretnie znawców żydowskich zup (taka specjalność zawodowa istnieje i ma się całkiem dobrze), spór o to, jak właściwie rodzajowo zaklasyfikować czulent, toczy się od ponad wieku.

I jest to spór niezmiernie pouczający, bo sięgający samej istoty tej kuchni. Z innymi zupami wiadomo: barszcz, krupnik, farfelki, szlajmupa, knejdlach, goldene jojne - tu nie ma cienia wątpliwości. Ale czulent? Taka zupa nie zupa, podawana co prawda w głębokim talerzu, ale jakby inna niż wszystkie.

Niektóre współczesne bedekery po żydowskiej kuchni twierdzą wprost, że czulent z zupą nie miał i nie ma nic wspólnego. To po prostu bardzo wolno gotowany (względnie duszony, choć znacznie rzadziej) gulasz przyrządzany z koszernego mięsa, z fasolą (najczęściej ciecierzycą), cebulą, kaszą jęczmienną lub jaglaną i wszelakimi ingrediencjami. Czasami w jego skład wchodzą także jajka na twardo czy - w wersji luksusowej - knedle. Składniki czulentu układa się warstwami albo - rzadziej - miesza.

Inni znawcy zup idą jeszcze dalej. Dla nich czulent to jednogarnkowe danie mięsne długo dochodzące w piecu i podawane w sobotę. Zgoda jest tylko w tym, że przez to, że w szabat nie wolno gotować na ogniu, czulent przygotowuje się przed jego rozpoczęciem, a następnie pozostawia w rozgrzanym piecu, aby dogotował się przez noc i był gotowy na sobotni obiad. Dawniej w małych miejscowościach noszono nawet przygotowany czulent do miejscowej piekarni, aby udusił się w powoli stygnącym piecu chlebowym. Specjalne miejsce w piecu służące do przechowywania ciepłych potraw nazywa się szabaśnikiem.

Z kolei Clarissa Hyman, brytyjska propagatorka kuchni żydowskiej, której podręczniki stanowią podstawę współczesnej, zreformowanej żydowskiej gastronomii w Nowym Jorku, upiera się, że czulent to zupa i jako zupie należą się jej wszystkie przywileje. Niech więc tak będzie, bo doskonale nadaje się na podanie przed pieczystym. Tu ciekawostka: Clarissa Hyman chyba nie wie, że w dawnej kuchni Żydów polskich czulent także zaliczano do gatunku zup. Osobliwie sypano doń sporo szafranu, przez co zachowały się nawet podania o tajemniczym „żydowskim rosole na żółto”, które historyków kulinariów wprawiają nieodmiennie w stan naukowego, niczym nieposkromionego apetytu.

PRZEPIS NA CZULENT

Jaką zupę jada się w szabat?

Składniki:

Przygotowanie:

  1. Ułóż składniki warstwami w dużym garnku, dopraw solą i pieprzem każdy z nich, kończąc na ziemniakach.
  2. Zalej wrzącą wodą, żeby przykryła górną warstwę, i doprowadź do wrzenia (jeśli ma się gotować całą noc, wody musi być więcej).
  3. Przykryj garnek folią aluminiową, a następnie przykrywką i postaw na bardzo małym ogniu - zapomnij o potrawie na cały dzień.
  4. Ewentualnie można wstawić ją do piekarnika nagrzanego do 190 st., a następnie zmniejszyć do temperatury 120 st.

Źródło: przepis tradycyjny

Redakcja

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

naszahistoria.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.