"Janek Wiśniewski padł". Tak naprawdę to był Zbyszek Godlewski z Zielonej Góry. Zginął w drodze do pracy, stał się symbolem

Michał Korn
Michał Korn
Słynny Janek Wiśniewski to tak naprawdę urodzony w Zielonej Górze Zbyszek Godlewski.
Słynny Janek Wiśniewski to tak naprawdę urodzony w Zielonej Górze Zbyszek Godlewski. Archiwum
Ten film, zdjęcia i sam utwór kojarzą wszyscy. Grupa demonstrantów niesie na drzwiach martwego młodego mężczyznę. Trwały starcia, wojsko i milicja otworzyły ogień z ostrej amunicji, zginęło kilkadziesiąt osób. Te kadry skłoniły także Krzysztofa Dowgiałłę do sięgnięcia po pióro i napisania słynnej, kultowej już "Ballady o Janku Wiśniewskim". Skomponowany utwór opisuje zastrzelenie zielonogórzanina w Gdyni, a w szerszym kontekście wydarzenia Grudnia 1970 roku.

"Zabili Janka!"

Kiedy Krzysztof Dowgiałło komponował "Balladę o Janku Wiśniewskim", nie znał rzeczywistego imienia i nazwiska zabitego młodego mężczyzny, dlatego nazwał go symbolicznie Jankiem Wiśniewskim. Jak później wspominał jeszcze w okolicach Stoczni, usłyszał okrzyk "Zabili Janka!". Dodał do tego zasłyszane w innym miejscu nazwisko Wiśniewski i powiązał z niesionym na drzwiach zabitym, który już wówczas stał się symbolem grudnia 1970, symbolem oporu przeciwko komunistycznej władzy.

Nagranie z płyty "Postulat 22" wydanej w roku 1980, tekst: Krzysztof Dowgiałło, muzyka i wykonanie: Mieczysław Cholewa

Zbyszek Godlewski w Zielonej Góry

Tymczasem ten słynny Janek Wiśniewski to tak naprawdę urodzony w Zielonej Górze Zbyszek Godlewski. 17 grudnia 1970 roku, 18-latek szedł do pracy w Stoczni Gdyńskiej im. Komuny Paryskiej. Jak później opowiadała nam jego mama, Izabela Godlewska, zginął na wiadukcie, a dokładniej nieopodal przystanku Szybkiej Kolei Miejskiej Gdynia Stocznia. Robotnicy położyli go na drzwiach i zanieśli pod urząd miejski w Gdyni, gdzie lekarz stwierdził, że nie żyje. Jego ciało zabrano do szpitala w Redłowie. O śmierci rodziców zawiadomił jego kolega. Szukali syna po wszystkich szpitalach, aż wreszcie go znaleźli.

Zbyszek przyszedł na świat 3 sierpnia 1952 r. w Zielonej Górze. Jednak w Winnym Grodzie nie zabawił w długo. Jego tata, Eugeniusz, był wojskowym i rodzina mieszkała tam, gdzie rozkaz rzucił. Najpierw był to Żagań, później Łódź i wreszcie Elbląg. To stąd nastolatek pojechał do pracy.

Trzy dziury po strzale na zakrwawionym swetrze syna

Dramatyczne były także okoliczności pogrzebu. Ofiary protestu chowano nocą z 18 na 19 grudnia, aby ich pogrzeby nie stały się okazją do manifestacji. Rodzinę zapakowano do pięcioosobowej nyski i zawieziono na cmentarz w Oliwie. Nie pozwolono nawet ubrać ciała, które nosiło ślady pocisków… Rodzice Zbyszka Godlewskiego poinformowali później, że na oddanym mu pokrwawionym swetrze syna widniały 3 dziury prawdopodobnie po postrzale, dwie na części brzusznej i jedna na części piersiowej. Mniej więcej rok później ciało przeniesiono na nekropolię w Elblągu.

Ulica Zbyszka Godlewskiego w Zielonej Górze

W listopadzie 2013 podczas niezwykle wzruszającej uroczystości bezimienna dotąd ulica została nazwana imieniem i nazwiskiem Zbyszka Godlewskiego. Odsłonięto również pamiątkową tablicę, która znajduje się tuż za wjazdem od strony Stefana Wyszyńskiego.

Ballada o Janku Wiśniewskim napisana w 1971 roku?

Niewykluczone, iż najbardziej znana wersja "Ballady o Janku Wiśniewskim", której fragmenty wykorzystano m.in. w filmach: „Człowiek z żelaza”, „Psy”, „Czarny czwartek”, skomponował Andrzej Korzyński (2 marca 1940 - 18 kwietnia 2022). Zdaniem historyka dr Piotra Brzezińskiego, ballada została napisana na gorąco, tuż po tragedii grudniowej, o czym świadczyć miało odnalezienie najstarszego rękopisu z początku 1971 roku.

Chłopcy z Grabówka, chłopcy z Chyloni
Dzisiaj milicja użyła broni
Dzielnieśmy stali, celnie rzucali
Janek Wiśniewski padł
Na drzwiach ponieśli go Świętojańską
Naprzeciw glinom, naprzeciw tankom
Chłopcy stoczniowcy pomścijcie druha
Janek Wiśniewski padł.
...
Nie płaczcie matki, to nie na darmo
Nad stocznią sztandar z czarną kokardą
Za chleb i wolność, i nową Polskę
Janek Wiśniewski padł

"Ballada o Janku Wiśniewskim" - fragment

"Czarny czwartek"

Najnowsza znana nam wersja "Ballady o Janku Wiśniewskim" pojawia się w filmie Antoniego Krauzego "Czarny czwartek" z 2011 roku. Utwór wykonuje Kazik Staszewski. Do piosenki powstał również teledysk promujący film.

Obejrzyj również: Wspomnienie robotniczej masakry. Jak wyglądał 17 grudnia 1970 roku w Szczecinie?

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

kup teraz

ONLYBIO

Kalendarz Adwentowy 12 elementów

Poprzednia najniższa cena: 49,99 zł119,99 zł49,99 zł

kup teraz

ONLYBIO

Kalendarz Adwentowy 7 elementów

Poprzednia najniższa cena: 29,99 zł69,99 zł29,99 zł

kup teraz

ONLYBIO

Odżywka emolientowa 50ml

Poprzednia najniższa cena: 8,00 zł8,00 zł

kup teraz

ONLYBIO

Odżywka humektantowa 50ml

Poprzednia najniższa cena: 8,00 zł8,00 zł

kup teraz

ONLYBIO

Szampon balansujący 50ml

Szampon balansujący Hair in Balance by Onlybio w m…

Poprzednia najniższa cena: 8,00 zł8,00 zł
Materiały promocyjne partnera

Materiał oryginalny: "Janek Wiśniewski padł". Tak naprawdę to był Zbyszek Godlewski z Zielonej Góry. Zginął w drodze do pracy, stał się symbolem - Gazeta Lubuska

Komentarze 1

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

m
monte verde
Strasznie wtedy to wszystko wyglądało.
Wróć na naszahistoria.pl Nasza Historia
Dodaj ogłoszenie