Ostatni marszałek Polski został mianowany 60 lat temu. Nowego marszałka mianuje prezydent RP. Kto może zostać marszałkiem Polski?

Sławomir Sowa
Sławomir Sowa
Ostatni marszałek Polski, Marian Spychalski, pochodził z Łodzi. Został mianowany 60 lat temu i od tej pory nie było nominacji na ten stopień. A od 1989 roku, gdy zmarł marszałek Michał Rola-Żymierski, w Polsce nie ma też marszałka, mimo że taki stopień przewiduje także uchwalona w ubiegłym roku Ustawa o obronie Ojczyzny.

W Polsce było do tej pory sześciu marszałków: trzech przed wojną i trzech po wojnie. Niepodległa Rzeczpospolita od 1989 roku nikogo nie zaszczyciła taką nominacją. Przed wojną ten stopień nosili: Józef Piłsudski, marszałek Francji Ferdynand Foch i Edward Rydz-Śmigły. Po wojnie marszałkami byli już nominaci komunistyczni: Michał Rola-Żymierski, marszałek Związku Radzieckiego Konstanty Rokossowski i Marian Spychalski. W okresie od 1963 roku do 1968 kiedy to zmarł Konstanty Rokossowski, tytuł marszałka Polski nosiło aż trzech wojskowych. Teraz nie ma ani jednego.

W okresie PRL co jakiś czas wracał pomysł nadania stopnia marszałka Polski Wojciechowi Jaruzelskiemu, ale nie doczekał się realizacji.

Kto może zostać marszałkiem Polski?

Droga do nadania stopnia marszałka Polski jest otwarta. Taki stopień przewiduje uchwalona w ubiegłym roku Ustawa o obronie Ojczyzny.

W ustawie czytamy:

Najwyższym stopniem wojskowym jest stopień Marszałka Polski.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Ministra Obrony Narodowej mianuje na stopień wojskowy Marszałka Polski oficera posiadającego stopień wojskowy generała (admirała) za wyjątkowe zasługi dla Sił Zbrojnych.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej określi, w drodze rozporządzenia, tryb mianowania na pierwszy stopień oficerski, stopnie oficerskie generałów i admirałów oraz stopień wojskowy Marszałka Polski, uwzględniając potrzeby Sił Zbrojnych i ceremoniał wojskowy.

Wspomniane rozporządzenie prezydent wydał zaraz po uchwaleniu ustawy. Doprecyzowano w nim, że wniosek o mianowanie Minister Obrony Narodowej przedstawia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej nie później niż czterdzieści pięć dni przed przewidywanym terminem mianowania.

Kto w takim razie spełnia warunek mianowania na stopień marszałka Polski? "Wyjątkowe zasługi dla Sił Zbrojnych" to rzecz podlegająca ocenie. Bardziej konkretny jest drugi warunek: kandydat musi posiadać stopień generała lub admirała. Dla przypomnienia, w Siłach Zbrojnych RP, jest kilka stopni generalskich: generał brygady, generał dywizji, generał broni i generał. I tylko ten ostatni stopień, tzw. generała czterogwiazdkowego, uprawnia do nominacji na stopień marszałka Polski. Analogicznie w Marynarce Wojennej do stopnia marszałka może pretendować tylko admirał, ale nie stojący niżej w hierarchii admirał floty, wiceadmirał i kontradmirał.

Siedmiu potencjalnych marszałków

Kto mógłby zostać dziś marszałkiem Polski? Stopień generała posiada obecnie 7 wojskowych, przy czym żaden z nich jest jest już w służbie czynnej. Są to:

  • gen. Czesław Piątas
  • gen. Mieczysław Cieniuch
  • gen. Mieczysław Bieniek
  • gen. Mieczysław Gocuł
  • gen. Leszek Surawski
  • gen. Rajmund Andrzejczak
  • gen. Jarosław Mika

Z zapisów ustawy można wywnioskować, że generałowie ci mogliby zostać marszałkami Polski, o ile zechcieliby tego minister obrony narodowej i prezydent. W ustawie czytamy m.in:

Minister Obrony Narodowej, a w przypadku pierwszego stopnia oficerskiego (podporucznika) oraz stopni oficerskich generałów i admirałów Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w czasie pokoju mogą mianować na wyższy stopień wojskowy również osoby, które z racji ukończonego wieku lub stanu zdrowia nie podlegają obowiązkowi służby wojskowej, oraz żołnierzy rezerwy:
1) w uznaniu ich zasług z tytułu udziału w walkach o niepodległość państwa polskiego;
2) w uznaniu ich szczególnych zasług z tytułu działalności na rzecz suwerennej i demokratycznej Rzeczypospolitej Polskiej;
3) w uznaniu ich zasług z tytułu udziału w misjach i operacjach poza granicami państwa;
4) w uznaniu ich zasług za wykonywanie prac lub zadań na rzecz obronności państwa.

Na dobrej drodze do stopnia marszałka Polski, przynajmniej teoretycznie, znajdował się do tej pory gen. broni Wiesław Kukuła, mianowany ostatnio szefem Sztabu Generalnego. Kolejne stopnie generalskie otrzymywał co dwa lata, a niedawno prezydent RP wskazał go także jako osobę przewidzianą na Naczelnego Dowódcę Sił Zbrojnych w razie wojny.

Teraz Wiesław Kukuła zostanie awansowany na stopień generała przy okazji Narodowego Święta Niepodległości i będzie wtedy spełniał podstawowy warunek uzyskania buławy marszałkowskiej. Trzeba jednak pamiętać, że z wnioskiem o nadanie stopnia marszałka Polski występuje do prezydenta minister obrony narodowej. Obecny szef MON Mariusz Błaszczak mógłby już nie zdążyć z takim wnioskiem, nawet zakładając, że chciałby tak uhonorować Wiesława Kukułę.

Trzeba przy tym pamiętać, że choć marszałek Polski to najwyższy stopień wojskowy, w rzeczywistości jest tytułem honorowym, niezwykle prestiżowym, ale bez praktycznych konsekwencji. Marszałka Polski nie uwzględniono nawet w wykazie grup uposażenia według stopni wojskowych, choć są tam generał i admirał.

emisja bez ograniczeń wiekowych
Wideo

Premier Izraela stanie przed Trybunałem w Hadze? Jest wniosek o areszt

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera
Wróć na naszahistoria.pl Nasza Historia