Pierwszy polski czołg tryumfalnie wraca na ulice Warszawy. Z Afganistanu

Zenon Kubiak
Czołg Renault FT-17 na Krakowskim Przedmieściu w swojej pierwszej oficjalnej defiladzie po odrestaurowaniu
Czołg Renault FT-17 na Krakowskim Przedmieściu w swojej pierwszej oficjalnej defiladzie po odrestaurowaniu Kamil Fejfer/MM Warszawa
Udostępnij:
11 listopada 2013 roku odrestaurowany czołg Renault FT-17 prowadzi uroczystą defiladę podczas Święta Niepodległości na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie
Polskie Renaulty FT-17 blokujące jedno z przejść w Brześciu jesienią 1939 roku [1]
Polskie Renaulty FT-17 blokujące jedno z przejść w Brześciu jesienią 1939 roku [1] Wikimedia Commons/Bild 101I-121-0007-24

Polskie Renaulty FT-17 blokujące jedno z przejść w Brześciu jesienią 1939 roku [1]
(fot. Wikimedia Commons/Bild 101I-121-0007-24)

Renault FT-17 to pierwszy czołg, jaki służył w polskim wojsku. Trafił do naszego kraju w 1919 r. wraz z armią gen. Józefa Hallera.
- To właściwie pierwszy czołg na świecie. Był to bowiem pierwszy pojazd z ruchomą wieżą, czego nie miały monstra używane w czasach I wojny światowej - tłumaczy mjr Tomasz Ogrodniczuk, kustosz Muzeum Broni Pancernej.

Odzyskany w Afganistanie czołg zsuwany jest z lawety na terenie Muzeum Broni Pancernej w Poznaniu
Odzyskany w Afganistanie czołg zsuwany jest z lawety na terenie Muzeum Broni Pancernej w Poznaniu Zenon Kubiak

Odzyskany w Afganistanie czołg zsuwany jest z lawety na terenie Muzeum Broni Pancernej w Poznaniu
(fot. Zenon Kubiak)

Takie czołgi służyły m.in. w wojnie polsko-bolszewickiej i miały spory udział w bitwie warszawskiej.
- Rosjanie byli zaskoczeni, że Polacy mają własną broń pancerną - mówi Zbigniew Wawer, dyrektor Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Przez długie lata trwały poszukiwania chociaż jednego egzemplarza renault FT-17, gdyż na ziemiach polskich nie zachował się ani jeden. Czołgi tego typu odnaleźli w Afganistanie Amerykanie. Dwa trafiły do Stanów Zjednoczonych, jeden do Francji. Ostatni znajdował się na terenie resortu obrony narodowej Afganistanu w Kabulu, gdzie stał, pełniąc funkcję reprezentacyjną.

Skąd polski czołg znalazł się 4 tysiące kilometrów od granic naszego kraju? Najprawdopodobniej został przejęty przez bolszewików w czasie bitwy pod Równem.
- Wiadomo, że bolszewicy przejęli wówczas 8 polskich czołgów, którym na polu bitwy skończyło się paliwo - opowiada Zbigniew Wawer. - Wiadomo, że w 1923 r. trafiły właśnie do Afganistanu.

Czołg w pełnej krasie po dokonanej w ciągu roku kompletnej renowacji.
Czołg w pełnej krasie po dokonanej w ciągu roku kompletnej renowacji. Kamil Fejfer/MM Warszawa

Czołg w pełnej krasie po dokonanej w ciągu roku kompletnej renowacji.
(fot. Kamil Fejfer/MM Warszawa)

Od czasu odnalezienia czołgu polscy oficerowie rozpoczęli starania o sprowadzenie go do Polski. 26 września prezydentowi Bronisławowi Komorowskiemu udało się w tej sprawie porozumieć z prezydentem Afganistanu Hamidem Karzajem.

- To stosunkowo prosty czołg, z zewnątrz wygląda na dobrze zachowany, ale trzeba go rozebrać w drobny mak i złożyć od nowa - wyjaśniał przed rozpoczęciem renowacji mjr Ogrodniczuk. - Sprawdzimy, czy jest możliwość sprowadzenia oryginalnych części z Francji. Inne trzeba będzie zrobić ręcznie.

ZENON KUBIAK, MM Poznań


Czołg Renault FT został skonstruowany w 1917 roku. Był to pierwszy czołg o klasycznej konstrukcji - typowej dla prawie wszystkich konstruowanych później do czasów obecnych czołgów. Konstrukcja ta charakteryzowała się przedziałem bojowym (załogi) z przodu, uzbrojeniem w obrotowej wieży i przedziałem napędowym z tyłu. Czołg ten przeznaczony był do wsparcia piechoty, dlatego rozwijał niewielką prędkość. Jego niewielkie rozmiary, będące zaletą, powodowały pewne problemy w pokonywaniu okopów i transzei, co starano się zniwelować za pomocą "ogona" - specjalnej konstrukcji montowanej z tyłu kadłuba.

Przekrój konstrukcji pierwszego na świecie czołgu z ruchomą wieżą bojową
Przekrój konstrukcji pierwszego na świecie czołgu z ruchomą wieżą bojową Wikimedia Commons

Przekrój konstrukcji pierwszego na świecie czołgu z ruchomą wieżą bojową
(fot. Wikimedia Commons)

Wyprodukowano ogółem ponad 3800 czołgów tego typu. Czołgi FT-17 były szeroko używane w bitwach końca I wojny światowej, począwszy od ich debiutu 31 maja 1918. Spośród 2.697 czołgów (wyprodukowanych w czasie wojny) 356 zostało zniszczonych przez artylerię, 13 przez miny, 70 z innych przyczyn. Był najskuteczniejszym czołgiem tej wojny.

Po I wojnie były one szeroko eksportowane - używane były w większości państw posiadających wojska pancerne, często jako ich pierwsze czołgi. Większość z wyprodukowanych czołgów znajdowała się wciąż w służbie jeszcze w chwili wybuchu II wojny światowej, głównie w armii francuskiej, chociaż wówczas były one już przestarzałe.

Renault FT były także pierwszymi czołgami na wyposażeniu Wojska Polskiego. W 1919 w Armii Polskiej gen. Hallera we Francji utworzono 1 Pułk Czołgów, wyposażony w 120 czołgów FT-17. W czerwcu 1919 pułk czołgów razem z armią gen. Hallera, wrócił do Polski, z całym wyposażeniem. Używane były następnie w wojnie polsko-bolszewickiej. W momencie wybuchu II wojny światowej armia polska posiadała jeszcze 102 czołgi tego typu. Zostały one użyte w składzie trzech kompanii czołgów lekkich (wolnobieżnych) oraz jako drezyny pancerne w składzie pociągów pancernych.

Oprac. na podstawie artykułu z Wikipedii,

autorstwa

, udost. na licencji CC-BY-SA 3.0


[1] Zdjęcie udostępnione jest na licencji:

Creative Commons
Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach. 3.0. Niemcy

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Wideo

Komentarze

Komentowanie zostało tymczasowo wyłączone.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Przejdź na stronę główną Nasza Historia
Dodaj ogłoszenie