78. rocznica Wielkiej Ucieczki z apelem pamięci, terenowym rajdem i crossem na Stalagu

Małgorzata Trzcionkowska
Małgorzata Trzcionkowska
Tak dawniej wyglądały obchody Wielkiej Ucieczki
Tak dawniej wyglądały obchody Wielkiej Ucieczki Małgorzata Trzcionkowska
Udostępnij:
W czwartek 24 marca 2022 w samo południe nad Żaganiem i terenem poobozowym przelecą dwa samoloty F-16, dla uczczenia 78. rocznicy Wielkiej Ucieczki. Pod pomnikiem przy ul. Lotników Alianckich będzie skromna uroczystość. Uroczystościom będzie towarzyszyć Rajd Wielkiej Ucieczki i Żagańskim Cross.

Uroczystości rozpoczną się tradycyjnym apelem pamięci koło Muzeum Obozów Jenieckich, przy ul. Lotników Alianckich w Żaganiu. Nad miastem przelecą dwa samoloty F-16 z pobliskiej poznańskiej bazy.

25, 26 i 27 marca 2022 w Żaganiu odbędzie się Rajd Wielkiej Ucieczki. Tym razem w innej formule. To już nie jest impreza harcerska, a skierowana szeroko do młodzieży i dorosłych. Będą gry i zadania terenowe, związane z wydarzeniami, które rozegrały się w nocy z 24 na 25 marca 1944 roku w Stalagu Luft III w Sagan. Rozpoczęcie rajdu odbędzie się w piątek 25 marca 2022 o godz. 18.00 na Stalagu.

Cross Żagański na Stalagu

W sobotę, 26 marca 2022 o godz. 12.00 rozpocznie się 46. edycja Crossu Żagańskiego. Wezmą w nim udział między innymi żołnierze USA, a także 90-osobowa grupa żołnierzy brytyjskich.

Główny (10 km) – dwie pętle po 5 km, przełajowego biegu w żagańskich lasach z historią w tle. W tym roku utrzymujemy wysokość wpisowego, ale ze względu na galopujące ceny w pakiecie nie będzie gadżetu biegowego, zgodnie z Waszym wyborem z sondy na FB.

Biegi Dzieci – na dystansach 350 i 700 metrów. Dowolność wyboru dystansu.

Cross Uciekiniera – bieg z przeszkodami, mocno powiązany z historią Wielkiej Ucieczki. Tylko 30 miejsc. Wyjście z wykopu pod barakiem, czołganie się w tunelu.

Taka była historia! Obozowe miasto w lesie

Wyobrażenie o obozowym życiu można zyskać podczas spaceru po lesie, w miejscach upamiętniających baraki, basen, czy szpital. Marek Łazarz, dyrektor Muzeum Obozów Jenieckich opowiada, że przebywało tam ok. 10 tys. ludzi różnych narodowości. Wielu z nich pracowało i organizowało różne zajęcia dla swoich kolegów. Działał między innymi teatr, a nawet obozowy uniwersytet. Materiały przysyłano jeńcom z Oksfordu. Jeden z Polaków go ukończył, a po wojnie uniwersytet potwierdził jego uprawnienia. Przez wiele lat był bardzo cenionym w kraju anglistą. Przez Żagań w czasie wojny przeszło też kilka uznanych gwiazd filmowych.

Naprawdę wielka ucieczka

Wielka Ucieczka ze Stalagu Luft III rozpoczęła się w nocy z 24 na 25 marca 1944 roku. W tworzenie planów, podrabianiu dokumentów, szyciu cywilnych ubrań i kopaniu pod ziemią brało udział kilkaset osób. Powstały aż trzy tunele ucieczkowe, nazwane: Dick, Tom i mierzący 110 metrów Harry, który przebiegał na głębokości 10 m. Jego przekrój miał ok. 50 cm. Jeńcy zbudowali wentylację z puszek po mleku, zaś z prycz i innych, dostępnych w obozie materiałów zbudowali wagoniki. Wywozili nimi wybraną ziemię. Tunel był nawet oświetlony.

Dramat po wyjściu z tunelu

Gdy pierwszy jeniec wydostał się na powierzchnię, okazało się, że podkop jest zbyt krótki i wychodzi kilka metrów przed ścianą lasu. Jednak 80 uciekinierów podjęło ryzyko. Rozbili się na mniejsze grupy. Cześć udała się na dworzec kolejowy i chciała dotrzeć do Wrocławia. Część udawała robotników przymusowych. Niemcy szybko się zorientowali, że doszło do ucieczki. 77 lotników zostało wkrótce złapanych. Skutecznie uciec udało się jedynie dwóm Norwegom: Perowi Bergslandwi i Jensowi Mullerowi, którzy dotarli do Szczecina, a potem na skandynawskim statku do Szwecji. Holender Bram van der Stock dotarł przez Wrocław do Alkmaar w Holandii. Trzej lotnicy po ucieczce nadal brali udział w wojnie.

Zamordowano 50 jeńców

Na stronie Muzeum Obozów Jenieckich w Żaganiu czytamy, że na specjalny rozkaz Hitlera 50 uciekinierów zostało rozstrzelanych. Pierwszej egzekucji dokonano 29 marca 1944 r. na trasie Jelenia Góra – Żagań. Zastrzelono wówczas Jamesa Wernhama, Sotirisa Skaziklasa, Antoniego Kiewnarskiego i Kazimierza Pawluka. Ciała zamordowanych lotników spalono w krematorium. W podobny sposób zastrzelono pozostałych 46 schwytanych jeńców. Po każdej egzekucji sporządzano protokół stwierdzający, że jeńcy zostali zastrzeleni podczas próby ucieczki, ciała palono w krematoriach, by uniemożliwić ustalenie rodzaju i charakteru odniesionych ran oraz utajnić faktyczne okoliczności śmierci.

Międzynarodowy skandal

O zamordowaniu 50 uciekinierów jeńcy Stalagu Luft III świat dowiedział się jeszcze w kwietniu 1944 roku. Po wymianie rannego jeńca Herberta Massey'a na innego, niemieckiego lotnika. Brytyjczyk został przewieziony do Szwajcarii, skąd trafił do Anglii i opowiedział o hitlerowskiej zbrodni. Brytyjczycy podjęli interwencję i w obozie Luft III została przeprowadzona inspekcja. Po wojnie zbrodniarze odpowiedzieli przed sądem.

Prochy jeńców trafiły do obozu, do mauzoleum w żagańskim lesie, jednak później zostały przeniesione na cmentarz Wspólnoty Brytyjskiej na Cytadeli w Poznaniu.

Świadkowie zagłady

Żagań jest bardzo ważnym miejscem dla narodów, z których pochodzili zamordowani lotnicy. Co roku wielu ich przedstawicieli uczestniczyło w obchodach. Niestety, z powodu pandemii od dwóch lat tak duże uroczystości stały się niemożliwe. Również w tym roku (2021) odbędzie się tylko skromna uroczystość.

Zobaczcie zdjęcia z poprzednich obchodów Wielkiej Ucieczki.

Czytaj również na naszym portalu

Zobacz film You Tube, paradkomunet zrealizowany w 65 rocznice "The Great Escape". Realizacja: Przemek Budzich, Arek "Ryba" Rybarczyk, Krzysztof Bogacz.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

miejsce #1

Lenovo

Lenovo ThinkBook 15p 15,6'/i5/16GB/512GB/Win10Pro (20V30007PB)

5 861,23 zł3 200,00 zł-45%
miejsce #2

ASUS

ASUS ROG Strix G15 2022 15,6"/Ryzen7/16GB/1TB/Win11 (G513RM-HQ064W)

7 810,14 zł6 299,00 zł-19%
miejsce #3

Lenovo

Lenovo V14 14,1"/i3/8GB/256GB/NoOS (82C401BSPB)

2 265,00 zł1 839,00 zł-19%
miejsce #4

HP

Hp 17-CN0053CL 17,3"/i5/12GB/1TB+512GB/Win10 (316H8UA)

3 275,00 zł2 699,00 zł-18%
miejsce #5

ASUS

Asus ZenBook 14 14"/R5/16GB/512GB/Win11 (UM425UAKI216W)

4 449,00 zł3 699,00 zł-17%
miejsce #6

Apple

Apple MacBook Air 13 13,3"/M1/16GB/256GB/macOS (Z12A0006E)

6 999,00 zł5 999,00 zł-14%
Materiały promocyjne partnera

Materiał oryginalny: 78. rocznica Wielkiej Ucieczki z apelem pamięci, terenowym rajdem i crossem na Stalagu - Gazeta Lubuska

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Nasza Historia
Dodaj ogłoszenie